Nieuws

Lessons learned sneller toegepast in praktijk met ‘Lerend Evalueren’

Het programma ‘Duurzaam perspectief voor arbeidsbeperkten’ was innovatief en complex en daarom werd het onderzoeksproject ‘Lerend Evalueren’ ingezet. Met Lerend Evalueren evalueer je gezamenlijk al tijdens de uitvoering van een project en ligt de nadruk op leren. ‘De lessons learned worden hierdoor eerder herkend en erkend en daar kun je mee aan de slag in de praktijk.’

Lerende manier van evalueren

Margreet Mook, projectleider van Lerend Evalueren, legt uit wat de toegevoegde waarde is van het project: ‘Evalueren is vaak een verantwoording of een beoordeling achteraf, maar als je aan het eind van een traject bent, dan heb je niet zoveel meer aan een evaluatie. Wij werken met een lerende manier van evalueren. Dat betekent dat we tijdens het traject al evalueren. De uitkomsten van de evaluaties benutten we vervolgens in de praktijk. De nadruk ligt hierbij niet op of we de vooraf gestelde resultaten hebben gehaald, maar of de resultaten – ook als ze anders zijn dan verwacht – relevant zijn voor de doelstelling.’

‘Langzaam tegen de wind in varen’

Mook wil dat deze methode ook ingezet wordt voor andere projecten binnen het A+O fonds Rijk en de Rijksoverheid. Het project is echter nog niet afgerond. Ze analyseert de resultaten en kijkt of de resultaten van het programma zijn geborgd. Mook kijkt op een bijzondere manier naar borging en verankering. ‘Het is niet zo dat als iets verankerd is, dat het dan vastligt. Het woord verankeren komt van het uitgooien van een anker en het is niet zo dat een anker altijd blijft vastzitten. Je moet eerst kijken naar wat voor type anker en lijn je gebruikt en in welke grond je terecht komt.’

Volgens Mook klopt dit beeld ook met het oog op de praktijk. ‘De grond, dat is de organisatie. Als de grond te vast is, kan een anker zich niet ingraven. Als een organisatie vast zit in huidige procedures en werkprocessen, is het moeilijk om een nieuwe werkwijze te integreren. Verankeren gebeurt tegen de wind in. Dat beseffen we ons te weinig. We weten wel dat vernieuwing tegen de wind in is, maar vergeten dat verankeren onderdeel is van het vernieuwingsproces. In de scheepvaart zeggen ze: ‘Je moet langzaam tegen de wind in varen’. Dat beeld is prachtig, maar maakt ook duidelijk dat verankeren eigenlijk nog maar het begin is.’

Dynamische leeragenda

Eén van de tools die je kunt gebruiken bij Lerend Evalueren is de dynamische leeragenda (, 108,9 KB). Dit is een kort document waarop de projectdeelnemers samen de uitdagingen van dat moment verwoorden als leervragen. ‘De leeragenda ondersteunt de focus en structuur van bijeenkomsten door terug te komen op de leervragen’, stelt Mook. ‘De agenda wordt tijdens de uitvoering van het project voortdurend aangepast. Een leervraag die lang op de agenda blijft staan vertegenwoordigt waarschijnlijk een hardnekkig probleem. De leeragenda moet een niet te groot aantal vragen omvatten, want dat werkt demotiverend.’

Leerspiegel

Een andere tool is de leerspiegel (, 103,7 KB). Dit is een tool die deelnemers aan bijeenkomsten visuele feedback geeft en zo het leerproces stimuleert. ‘Volgens de leerspiegel kent leren drie dimensies: inhoud, actie en relaties. Je leert alleen als je alle dimensies raakt. Als wij het nu alleen maar over de inhoud hebben en we verbinden er verder geen acties aan, dan gebeurt er niks. Als de acties vervolgens niet terechtkomen bij relaties, bijvoorbeeld collega’s, dan werkt het ook niet. Dus je moet steeds kijken of alle drie de dimensies geraakt worden. Houd tijdens een vergadering eens bij hoeveel er over de inhoud, actie en relaties gaat. Op deze manier wordt de bijeenkomst samengevat, gestructureerd en direct van feedback voorzien en zo wordt leren gestimuleerd’, aldus Mook.

Dit artikel is de eerste in een reeks over Lerend Evalueren. In de reeks wordt ingegaan op hoe je Lerend Evalueren in verschillende fasen van een project kunt toepassen.


Stichting A+O fonds Rijk - ©2018