“Mantelzorg is hier”, die boodschap stond op grote kubussen die A+O fonds Rijk, Mantelzorg NL en CNV hadden geplaatst in de ontvangsthal van het Rijksvergadercentrum De Knoop in Utrecht. Met de actie – naar aanleiding van de Dag van de Mantelzorger – kregen werkende mantelzorgers herkenning, erkenning én een luisterend oor.
Veel mensen leggen de term ‘mantelzorg’ vaak onnodig smal uit. Zorgen voor hulpbehoevende ouders is mantelzorg, maar zorgen voor iedere andere naaste ook. Je gaat vaak pas op zoek naar regelingen in de wet of cao als je wéét dat je mantelzorg verleent, én als je weet dat die regelingen bestaan.
Goede ondersteuning vanuit leidinggevenden is daarom cruciaal. Maar de ene teamleider is de andere niet. “Een mantelzorger met een hulpvaardige leidinggevende heeft mazzel,” zegt projectleider Guus Simons (CNV). “Maar willekeur kan natuurlijk niet de bedoeling zijn.”
Behoefte aan aandacht en begrip
“Aandacht en begrip, daar is behoefte aan”, beaamt een teamleider bij de Belastingdienst. Zij ziet dat medewerkers op haar afdeling op een verschillende manier behoefte hebben aan ruimte voor hun verhaal. “Veel collega’s, ook jongere collega’s, zien niet eens in dat zij zelf mantelzorger zijn. Terwijl openheid begrip oplevert.”
Een man kijkt naar de kubussen en denkt aan zijn zoon. “Zijn zus had zorg nodig; hij kwam altijd op de tweede plek. Dat is al twintig jaar zo. Maar het etiket ‘mantelzorger’ trekt hem niet”. Dat de man als vader zelf ook mantelzorger is – voor zijn dochter én zoon – vindt hij nauwelijks relevant.
Herkenning in elkaars verhalen
Op de locatie ontstaan spontaan gesprekken. Twee ambtenaren wisselen ervaringen uit over hun mantelzorgwerk. Voor de één was er veel begrip: “Mijn leidinggevende tipte me zelfs voor deze actie”. De ander kreeg minder begrip. Ze zijn blij met hun ontmoeting. “Het is zó fijn om ervaringen uit te wisselen!”
Gesprekken gaan al gauw de diepte in; mensen waarderen een luisterend oor. Op de werkvloer vinden ze dat niet altijd: “Mensen zwijgen over verdriet. Als er ergens een baby is geboren, dan komen de verhalen en de plaatjes. Maar over mantelzorg praat het moeilijker.”
Bespreekbaarheid vergroten
Volgens Guus Simons is juist dat gesprek zo belangrijk: “Door verhalen te delen, vergroot het A+O fonds Rijk de bespreekbaarheid van mantelzorg. In de cao Rijk zijn de afspraken voor zorgverlof relatief goed. Belangrijk is dat teamleiders die kennen en aandacht en begrip geven aan hun mensen. Elke mantelzorger heeft collega’s en HR-medewerkers nodig om het behapbaar te houden.”
Flexibiliteit als sleutel
Mantelzorg drukt zwaar op het privéleven van medewerkers, vaak meer dan zichtbaar is. “De zorg voor een naaste dringt het privéleven van de mantelzorger zelf vaak naar een vierde plan. Terwijl juist ontspanning de combinatie werk-privé werkbaar houdt. Mantelzorg kan werkenden onder hoge druk zetten. Wil je ze behouden, dan is flexibiliteit nodig. Meebewegen met behoeften van de thuissituatie. Anders zit die mantelzorger morgen uitgeblust bij de bedrijfsarts.”
