Dilemmakamers voor rijksmedewerkers: autonomie op de rijkswerkvloer
Hoe krijg je meer autonomie in je werk? In deze dilemmakamers voor rijksmedewerkers krijg je tools en handvatten.
Hoeveel autonomie heb jij eigenlijk in je werk? En hoeveel autonomie hebben de medewerkers in jouw team? Als mensen autonomie hebben in hun werk, kan dat leiden tot meer werkplezier [1]. Doordat mensen invloed hebben op hun werkzaamheden, kunnen ze hun werkdruk beter reguleren en voelen ze zich verantwoordelijker. Meer autonomie aan medewerkers geven vraagt echter wel om een andere manier van leidinggeven. Het A+O fonds Rijk heeft diverse activiteiten ontwikkeld om leidinggevenden en medewerkers daarmee te laten experimenteren.
Op dinsdag 3 december 2024 vond de Dag van de Autonomie plaats. Ruim 40 Rijksmedewerkers kwamen samen om het thema autonomie op het werk te onderzoeken en te ervaren. Het was dé middag om na te denken over hoe autonoom je bent in je werk, en wat het eigenlijk betekent voor je werkplezier, motivatie en ontwikkeling. Het programma zat boordevol activiteiten, zoals een boeiende lezing van Frank Pot, een dilemmakamer, de autonomietool, een museum, DJ Autonomic, een kaartspel over autonomie en een interactieve voorstelling.
Dit jaar organiseert het A&O fonds Rijk de Dag van de Autonomie bij maximaal vijf ministeries of Rijksonderdelen. Met als doel: Rijksmedewerkers laten nadenken over hoe autonoom ze écht zijn in hun werk. Wat betekent het voor hun werkplezier, motivatie en groei? En misschien nog belangrijker: wat willen ze anders doen of juist loslaten? Geef jouw afdeling, team of organisatieonderdeel op!
In dit project hebben leidinggevenden geleerd hoe zij autonomie binnen hun teams kunnen vergroten. Want het geven van (meer) autonomie vraagt ook om een andere manier van leidinggeven. Tijdens dilemmakamers, waar leidinggevenden in verschillende scenario’s met elkaar in gesprek gingen, werden herkenbare uitdagingen besproken. Uit deze sessies kwamen diverse praktische tips naar voren die direct toepasbaar zijn. Deze tips en opgedane inzichten zijn gebundeld in het rapport Dilemmakamers: autonomie voor leidinggevenden.
Als leidinggevende vervul je een essentiële rol in de mate van autonomie die medewerkers ervaren. Het is daarom belangrijk dat je bewust naar die rol kijkt. Want hoeveel autonomie heeft een werknemer eigenlijk? En hoe kan jij daar als leidinggevende invloed op uitoefenen? Om daarbij te helpen zijn de dilemmakamers ‘Autonomie als drijvende kracht’ ontwikkeld. In 2023 en 2024 hebben we verschillende reeksen georganiseerd, waarin leidinggevenden deelnamen aan een aantal ‘dilemmakamers’ en zij situaties ervaarden, om daar vervolgens met elkaar over in gesprek te gaan.
‘Hartstikke leerzaam en inspirerend. De sessies hebben me uitgedaagd nog meer over autonomie na te denken en ik heb nieuwe inzichten verkregen’, zegt een deelnemer.
De dilemmakamers zijn nu aan te vragen als incompanytraining om met je collega’s te volgen.
In navolging op de dilemmakamers voor leidinggevenden bieden we ook dilemmakamers voor medewerkers aan. Om de dilemmakamers op een realistische manier vorm te geven hebben we verschillende rijksmedewerkers geïnterviewd. In die gesprekken kwamen we meer te weten over de autonomie van de medewerker. Deze dilemma’s uit de praktijk van de rijkswerkvloer kom je tegen in de kamers. Deze leersituaties bieden jou als rijksmedewerker de mogelijkheid om je vaardigheden verder te ontwikkelen. Ze geven je bijvoorbeeld handvatten om het onderwerp bespreekbaar te maken met je leidinggevende en zo meer grip te krijgen op je werk.
In 2024 hebben we een reeks dilemmakamers voor rijksmedewerkers georganiseerd. De dilemmakamers zijn nu aan te vragen als incompanytraining om met jouw team te volgen.
Waar kan je meer verantwoordelijkheid nemen in je werk? En wat zorgt ervoor dat jij meer grip krijgt op jouw werk? Ga het gesprek hierover aan met behulp van de Autonomietool.
In de tool komen thema’s aan bod als flexibele werktijden en thuiswerken, maar ook het belang van samenwerken en het recht om onbereikbaar te zijn. Autonomie is een breed begrip dat veel omvat. De tool brengt dit in kaart aan de hand van de “5 W’s”: Werkinhoud, Werkproces, Werktijden, Werkplek en Werkomstandigheden. De tool begeleidt je door het gesprek door meerdere keuzemogelijkheden te bieden. Je kunt ook een test doen om te zien bij welke W jouw zwaartepunt ligt. Het doel is uiteindelijk om de 5 W’s in balans te brengen. Daarmee vergroot je namelijk de 6e en misschien wel belangrijkste W: Werkplezier!
A+O fonds Rijk wil dat de werkgever en werknemers samen blijven leren en vernieuwen om een prettige werkplek te bieden. Autonomie is daar een belangrijk onderdeel van: het geeft medewerkers eigenaarschap over hun werk, zorgt voor de innovatie van werkprocessen en uiteindelijk ervaren medewerkers meer waardering. Daarom zorgen we voor activiteiten, trainingen en praktische tools op het gebied van autonomie.
Copyright 2026 AO Fonds Rijk